Helen May, Helen May II ve Lady May. Bu zarif bayan isimlerinin bir zamanlar İzmir ve çevresinde masmavi sularda seyreden 3 güzel teknenin isimleri olduğunu nasıl tahmin edebilir insan.
Geçtiğimiz yüzyılın başına bir göz atalım. Smyrna, batılı ülkeleri bile kıskandıran ekonomik ve sosyal refahının doruk noktasındaydı. Şehrin güzelliklerinin tadını, Levant yaşamın mensupları, Atina’dan daha kalabalık Yunan nüfusu, Ermenisi Yahudisiyle harmanlanmış kent dokusu tarafından olabildiğince çıkarılmaktadır o yıllarda.
Tüm dünyadaki işletmelerinde on binlerce işçi çalıştıran, Kanuni devrinde Osmanlının bonkörlüğü sonucu elde ettikleri kapitülasyonların getirdiği ekonomik ayrıcalık ve dokunulmazlıklarla, doğu ile batı arasında büyük bir ticaret köprüsü kuran büyük bir aileye mensup bir keyif adamı… Edmund Haydn Giraud’dan söz etmeye başlayacağım bugün.
Aile geleneğini sürdürüp bir yandan da hayatını adadığı denizciliğe büyük tutkuyla bağlı bir levanten. İşgal öncesi dönemlerde satın aldığı ilk teknesi Helen May ile başlayan avcılık ve serüven dolu deniz hayatını, Helen May II teknesiyle pekiştirmiş; ancak en büyük keyfi ve uzun soluklu gezilerini 1930’larda aldığı Lady May ile doruğa taşımış Bay Giraud.
“45 yıldan fazla bir süredir Türkiye’de iş yapıyorum. Aslını isterseniz bu ülkede birçok yabancıyı bir araya getiren şey bu iş yaşamıydı. Benim gibi birçok kişinin tek keyif aldığı dinlendirici şey ise tatil günlerimizdi” diye anlatıyor 1950’li yılların başında Bay Giraud.
İzmir Uzunada’da bulunan yazlığına gitmek için aldığı ilk teknesinden sonra İzmir ve çevresinde inanılmaz balık avlarına katılan, çevre kasabalarda babasının hediyesi ilk tüfekle başlayıp sonradan ender bulunan bir koleksiyona kadar uzanan silahlarıyla karış karış avlakları dolaşarak avlanan Bay Giraud’un anılarını paylaşmanın birçok İzmir sevdalısını heyecanlandıracağını tahmin ediyorum bu yazılarımda.
2 büyük savaşa yakinen şahit olmuş, güzel günleri acı günleri yaşamış, yatında Atatürk’ü misafir etmiş Bay Giraud, “İzmir çevresinde silah, olta ve yat ile tatil günleri” (orijinali Days Off with Gun, Rod and Yacht Around Izmir, Turkey) isimli bir kitapla bir dönemin gözardı edilmiş keyiflerini günümüze ulaştırıyor. Avladığı hayvanlardan yakaladığı çeşit çeşit balığa, demir attığı Ege limanlarında yatında misafir ettiği konuklara kadar Ege keyfini taşıyor anılarına. Her ne kadar çok az sayıda ve sadece İngilizce kopyası olsa da, bu kitabı yakın bir zamanda Türkçeye çevirecek ve okuyucuya ulaştıracak bir yayınevinin olmasını umuyorum.
Ankara’da Milli Kütüphane’de tek nüshası olan bu kitabın bir kopyasını koleksiyonum arasına katabilmek için çok uğraştım. Son olarak izini İngiltere’de antika kitap satan bir kitabevinde bulmama rağmen, birkaç hafta önce benden hızlı davranan bir Amerikalı kitap koleksiyoncusuna mağlup oldum.
Bay Giraud’un ilk tekneleri Helen May’lerin akıbetlerini bilmiyorum, ama 3. tekne Lady May, yıllar süren yenileme çalışmalarının sonucunda olanca görkemiyle şu sıralar Monaco’da jet sosyeteye mensup bir moda imparatoruna hizmet veriyor. Son adı Lady May of Glandore.
Kendisine mail ile sahibi olduğu teknenin İzmir’deki tarihini yollayınca, bana Giraud’lardan sonra bir dönem teknenin Hintli bir işadamı tarafından alınarak isminin Kovalam olarak değiştirildiği bilgisi ve fotoğrafı gönderildi.
Bu hayatı araştırırken aynı döneme ait çok güzel İzmir anılarına ulaşmayı da sürdürüyorum bir yandan. Bu yazdıklarım ilgi çeker mi bilmiyorum, ancak acı dolu İzmir tarihi yılları arasında çok güzel anıların da serpiştirildiğini görmek beni mutlu ediyor. Bu hissiyatla, kahredici yangında yok olan muhteşem kentimin dokusunun arasında yeşeren kardelenler misali yüzümde yol açtığı gülümsemeyi paylaşmayı umuyorum.
devam edecek